Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi BYD, 2024 yılında Türkiye için duyurduğu 1 milyar dolarlık fabrika yatırımını resmen askıya aldı. Şirketin Başkan Yardımcısı Stella Li, Reuters’a verdiği röportajda inşaata henüz başlanmadığını ve ortada hiçbir zaman çizelgesinin olmadığını açıkça kabul etti. Kaynakların tamamı şimdi Macaristan’a yönlendirilmiş durumda.
BYD Türkiye Fabrikası Neden Askıya Alındı? Resmi Açıklama
BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Batı Londra’daki şirket merkezinde Reuters muhabirine “Türkiye’deki o fabrika için inşaata henüz başlamadık ve proje askıya alındı” dedi. Li, projeye ilişkin herhangi bir zaman çizelgesi bulunmadığını da vurguladı.
Bu açıklama, BYD Türkiye fabrikası hakkındaki en net resmi ifade olma niteliği taşıyor. Şirket, iki yıl boyunca projeye ilişkin net bir güncelleme paylaşmamıştı.
1 Milyar Dolarlık Söz: BYD Türkiye’ye Ne Vaat Etmişti?
BYD, 2024 yılında Türkiye’ye 1 milyar dolar yatırım yaparak bir otomobil üretim tesisi kuracağını ve 2025 yılında üretime başlayacağını duyurmuştu. Açıklama, hem yabancı yatırım iştahı açısından hem de Türkiye’nin elektrikli araç üretim merkezi olma hedefleri açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmişti.
Ancak aradan geçen iki yılda ne inşaat ruhsatı alındı ne de ekipman kurulumu başlatıldı. Proje yalnızca kâğıt üzerinde kalmış oldu.
- Duyurulan yatırım:1 milyar dolar
- Taahhüt edilen başlangıç: 2025 (revize edilmedi)
- Fiili inşaat durumu: Başlamadı
- Güncel proje statüsü: Askıya alındı
Zaman Çizelgesi: Duyurudan Askıya Alma Sürecine Neler Yaşandı?
2024 — Duyuru
-BYD, Türkiye’de 1 milyar dolarlık fabrika kuracağını açıkladı. 2025’te üretime başlanacağı taahhüt edildi.
2024 Sonu — Sessizlik
-İnşaat başlangıcına ilişkin herhangi bir resmi adım atılmadı. Yer seçimi ve izin süreçleri kamuoyuyla paylaşılmadı.Daha sonra Manisa olarak belirlendi ve BYD’ye arazi tahsis edilerek, teşvik ve ithal ettiği araçlara ilişkin vergi indirimleri avantajı sunuldu.
2025 — Kaçırılan Tarih
-Taahhüt edilen üretim başlangıç tarihi sessizce geçti. Şirketten güncelleme gelmedi.
Haziran 2026 — Resmi Açıklama
-Stella Li, Reuters’a projenin askıya alındığını ve zaman çizelgesi bulunmadığını doğruladı.
Türkiye Yerine Macaristan: BYD Neden Yön Değiştirdi?
Stella Li, öncelikleri konusunda son derece net konuştu: “Şu anda bir numaralı önceliğimiz Macaristan. İkinci önceliğimiz ise Avrupa’da ikinci bir tesis bulmak.” Türkiye bu sıralamada yer almıyor.
Macaristan’ın güneyi Szeged’deki fabrika, BYD’nin Avrupa’daki ilk üretim tesisi olarak 2026’nın dördüncü çeyreğinde Dolphin Surf modeliyle üretime geçmeye hazırlanıyor. Kaynakların, kadronun ve kurumsal enerjinin tamamı bu tesise yönlendirilmiş durumda.
AB Gümrük Vergisi Denklemi: Türkiye’nin Dezavantajı Ne?
Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı ek gümrük vergileri, BYD’nin Avrupa stratejisini doğrudan şekillendiriyor. AB üyesi Macaristan’da üretilen araçlar bu verginin dışında kalıyor; Türkiye’de üretilen araçlar ise AB pazarına girişte farklı gümrük rejimiyle karşılaşıyor. Bu yapısal fark, BYD’nin neden kıta içinde — özellikle AB sınırları içinde — fabrika kurmayı önceliklendirdiğini açıklıyor. Türkiye, coğrafi olarak yakın olsa da bu vergi avantajından yoksun.
Neden Macaristan, neden Türkiye değil?
AB üyeliği = ek gümrük vergisinden muafiyet. Türkiye’de üretilen araçlar, AB’ye ihraçta farklı tarife rejimine tabi. BYD için Macaristan, Türkiye’nin sunmadığı bir vergi kalkanı sağlıyor.
Türkiye Yatırımcıları ve Sektör Ne Kaybetti?
BYD’nin fabrikasının hayata geçmesi durumunda Türkiye’nin kazanımları yalnızca doğrudan yatırımla sınırlı değildi. 1 milyar dolarlık tesis; tedarik zinciri, yan sanayi, istihdam ve teknoloji transferi açısından çok katmanlı bir etki yaratacaktı. Projenin askıya alınması, bu beklentilerin şimdilik rafa kalktığı anlamına geliyor.
BYD’nin Avrupa satışları geçen yıl yüzde 270 büyüyerek 188.000 araca ulaştı; bu yılın ilk beş ayında ise yüzde 144 artışla 100.000 araç barajı aşıldı. Bu büyümeden pay almak isteyen Türkiye, üretim üssü olmak yerine yalnızca hedef pazar konumunda kalmaya devam edecek.
BYD Türkiye’ye Geri Dönecek mi?
Stella Li’nin açıklamaları projeyi tamamen kapatmıyor; “askıya alındı” ifadesi “iptal edildi” değil. Macaristan fabrikası üretime geçip Avrupa’daki ikinci tesisin yeri netleştikten sonra Türkiye gündem dışı kalmayabilir. Ancak bunun için en erken 2027–2028 dönemini beklemek gerekiyor.
Ayrıca AB–Türkiye gümrük birliği ilişkilerindeki olası gelişmeler ve Türkiye’nin BYD’ye sunabileceği yeni teşvik paketleri, denklemin değişkenlerini etkileyebilir. Şimdilik kesin olan tek şey: BYD Türkiye fabrikası için 2026’da atılacak somut bir adım yok.
Sonuç: Proje iptal değil, ertelendi. Ancak resmi bir geri dönüş takvimi bulunmuyor. Gelişmeler takip edilmeli.(Kaynak:Reuters-Stella Li Özel Röportajı-Londra)
